سپاس انگيزه‌هاى مختلفى دارد و به همهء اين علل و انگيزه‌هاى چهارگانهء حمد ، در اين سوره اشارت رفته و علت اختصاص آن به ذات اقدس پروردگار روشن گرديده است . توضيح اين كه : در جملهء « الحمد للّه » به كمال و لياقت ذاتى پروردگار كه اولين علت و انگيزهء حمد و سپاس است ، اشاره گرديده است كه ذات اقدس پروردگار ( 1 ) - تمام صفات كمال را دارا و از تمام عيوب و نقايص منزه و مبراست و در نتيجه ذاتا سزاوار تمام انواع و اقسام حمدها و ثناهاست . در جمله « رب العالمين » به انگيزهء دوم حمد اشاره شده است كه خلق و ايجاد تمام موجودات ، نعمت وجود و هستى ، تربيت روحى و جسمى و تمام عوامل رشد و پرورش همه و همه از خداست و بايد در برابر اين همه احسان و نيكى ، او را حمد و سپاس گفت . جمله « الرّحمن الرّحيم » انگيزه سوم حمد و سپاس را بيان مىكند و مىگويد : چون خداوند ، رحمان و رحيم و سرچشمهء رحمت است . بايد به احسان و نيكىها و الطاف و مراحم وى اميدوار بود و به اقتضاى همان توقع و اميدوارى به احسان و عنايت‌هاى خداوند است كه بايد او را ستود و حمد و ثنايش نمود ، با در نظر گرفتن اين نكته معلوم مىشود كه آيه « الرّحمن الرّحيم » در سورهء حمد تكرارى و يا براى تأكيد نيست ، بلكه در مرحلهء اول ( در آيه « بسم اللّه » براى تيمن و تبرك و در مرحلهء دوم براى بيان علت اختصاص داشتن تمام حمد و سپاس به خدا آمده است . جملهء « مالك يوم الدّين » نيز انگيزه و علت چهارم حمد و سپاس را بازگو مىكند و انسان را به اين حقيقت متوجه مىسازد كه پايان و برگشت تمام اعمال و امور همهء انسان‌ها به اوست ، حكومت و سلطنت روز بازپسين با اوست . حساب و مجازات اعمال تنها در دست اوست . پس بايد از او بترسيم و از مخالفت او بپرهيزيم و او را حمد و ثنا بگوييم و سپاس‌گزارش باشيم . با بيان و تفسير ديگر : منظور از « مالك يوم الدين » و صاحب روز جزا اين است كه آن روز ، روز عدل و دادگسترى است . روز بذل و بخشش خداوند است و چون اين دو صفت يعنى عدل و بخشش و كه در آن روز از آن‌ها كاملا برخوردار مىشوند ، از صفات جمال و عظمت الهى است ، به ناچار بايد خدا را در مقابل اين دو صفت بزرگ ، ستود و حمد و ثنايش نمود همان‌طوركه در برابر عنايت وى كه در اين جهان به انسانها مىرسد ، سزاوار حمد و ثنا مىباشد . اين بود ، تفسير قسمت اول سوره حمد و به يارى خدا در فصل آينده به تفسير دومين بخش سوره كه آيه عبادت و استعانت مىباشد ، خواهيم پرداخت .